ترتيب نزول قرآن ترتيب نزول قرآن كريم آنگونه كه امروز در مصاحف شاهد آنيم نبوده است و چنانچه در بحثهاى گذشته يادآورى شد نخستين آيه و سوره‌اى كه نازل گرديد اقْرَأْ بِاسْمِ و يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ بوده است ، و همين‌طور آخرين آيه و سوره‌اى كه نازل شده " الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ . . . " و " إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ " . پس ، قرآن‌هايى كه در صدر اسلام وجود داشته قبل از اينكه حضرت عثمان ( رض ) به جمع آن بپردازد همه به ترتيب كنونى نبوده است . زيرا آنگونه كه در روايات نقل شده است وقتى آيه‌اى نازل مىشد پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كاتبان وحى را فرا مىخواند و به نوشتن آن دستور مىفرمود و چنانچه برخى از اصحاب كه سوره‌ها و آياتى را حفظ مىنمودند به سفر مىرفتند و در آن هنگام سوره و آيات ديگرى نازل مىشد . پس از مراجعت به هر ترتيبى كه برايشان آسان مىبود ، آن را حفظ كرده و يا مىنوشتند . در نتيجه ، امكان زياد داشت تا در ترتيب آن تقدم و يا تاخر بوجود آيد ، و هنگامى كه حضرت ابو بكر صديق ( رض ) قرآن را جمع نمود آن را مطابق ترتيب پيغمبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قرار داد و در دوره‌ى حضرت عمر ( رض ) قرآن كريم را به ترتيب ابن مسعود و ابى ابن كعب ( رض ) بود چنانچه ابن نديم در " فهرست " بطور مفصل راجع به اين موضوع بحث نموده است . اما قرآن حضرت على ابن ابى طالب ( رض ) چنانچه ابن فارس گفته بر ترتيب نزول بوده است . بدين ترتيب ، سوره‌ى اقرأ ، سوره‌ى مدّثّر ، سوره‌ى ن ، سوره‌ى مزّمّل ، سوره‌ى تبّت ، سوره‌ى تكوير ، تا آخر سوره‌هاى مكّى و مدنى . . . در زمان حضرت عثمان غنى ( رض ) وقتى به جمع قرآن همت گمارده شد ، ترتيب اين قرآن نيز مطابق ترتيب زيد بن ثابت صورت پذيرفت كه وى پس از همه آن را بر پيغمبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عرضه داشته بود . و قول اصح در اين باره بر اين است كه اين همان ترتيبى است كه پيغمبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پسنديده است . و پس از اينكه نسخه‌هاى زيادى از اين قرآن برداشته شد و به تمام شهرها فرستاده شد ، همه مسلمين براى قبول آن سر فرود آوردند و جملگى بر مصحف عثمان متفق گرديدند و باقى آنچه كه نزد هر كس در هر ترتيب بود سوزانيدند . ولى آنچه را كه مىخواهيم در اين مبحث عرضه بداريم ترتيب نزول سوره‌هاى قرآنى است كه با اختلافات اندكى در روايات ديده مىشود و ما از جمله‌ى همه‌ى روايات كه در اين